Az Su İle Yetiştirilebilen Bitkiler
Balkonda ya da pencere önünde bitki yetiştirmeye başlayan pek çok kişi aynı cümleyi söyler: "Ben sulamayı unutuyorum." İşin güzel tarafı, bu bir kusur değil, sadece doğru bitkiyi seçmek için bir ipucu. Doğada suyun kıt olduğu yerlerde yaşayan türler, yapraklarında ve gövdelerinde su depolamayı, kök sistemlerini nemi uzun süre koruyacak şekilde geliştirmeyi öğrenmiş. Bu türleri evinize aldığınızda, sulama takvimi bir yükümlülük olmaktan çıkıp haftada bir yapılan basit bir kontrole dönüşüyor.
Aşağıda kuraklığa dayanıklı bahçe bitkileri arasından seçim yaparken izleyebileceğiniz sırayı, adım adım anlatıyorum. Aynı mantık saksıda da, küçük bir teras yatağında da işliyor.
Adım adım: az su isteyen bir köşe kurmak
- Önce güneşi ölçün. Kurakçıl bitkilerin çoğu bol ışık sever. Balkonunuzun bir gününü izleyin: sabah mı, öğleden sonra mı güneş görüyor, kaç saat sürüyor? Günde 5-6 saat direkt güneş alan bir yer, sukulentler ve Akdeniz kökenli otlar için idealdir. 2-3 saatlik dolaylı ışık varsa listeyi daraltmanız gerekir; gölgelik alanlara uygun türler ayrı bir konu.
- Toprağı "besleyici" değil "geçirgen" kurun. Az su isteyen bitkileri öldüren şey genelde susuzluk değil, saksıda bekleyen sudur. Hazır saksı toprağını tek başına kullanmak yerine hacmin üçte birini perlit, iri kum ya da pomza ile karıştırın. Sukulentler ve kaktüsler için bu oranı yarıya kadar çıkarabilirsiniz. Toprak seçimi konusuna ayrı bir rehberde daha ayrıntılı girdik; buradaki tek kural, suyun saksının altından hızla çıkması.
- Saksıyı bilinçli seçin. Pişmiş toprak (terracotta) saksılar gövdesinden nem buharlaştırdığı için fazla suyu affeder. Plastik ve seramik saksılar nemi daha uzun tutar; sulamayı unutan biri için bu bir avantaj gibi görünse de aşırıya kaçıldığında kök çürümesi riski artar. Her koşulda drenaj deliği şart, altlıkta biriken suyu 20 dakika içinde boşaltın.
- Bitkileri su ihtiyacına göre gruplayın. Aynı saksıya ya da aynı sulama grubuna sadece benzer ihtiyaçlı bitkileri koyun. Bir kenarda susuz kalmayı seven biberiye, öbür kenarda her gün nem isteyen fesleğen varsa ikisinden biri mutlaka zarar görür.
-
Türleri seçin. Yeni başlayanlar için güvenli isimler:
- Sukulentler: Echeveria, Sedum, Crassula (paşa kılıcı), Haworthia. Yaprakları su deposu gibi çalışır.
- Sansevieria (paşa kılıcı/yılan bitkisi): Kapalı alanda bile 2-3 haftada bir suyla yetinir.
- Zamioculcas (ZZ bitkisi): Az ışık ve az su ikilisine en dayanıklı iç mekân bitkisi.
- Akdeniz otları: Biberiye, kekik, lavanta, adaçayı. Güneşli balkonun klasikleri; toprağı kuru sevdikleri için kokuları da yoğunlaşır.
- Çiçekliler: Gazanya, Portulaca (aynısefa değil, çoban çökerten), Lantana, sardunya. Sıcakta ve kuruda çiçek açmaya devam ederler.
- "Az ama derin" sulama alışkanlığı kurun. Her gün azıcık su vermek yerine, toprak tamamen kuruduğunda bol su verin ve fazlasını akıtın. Kontrol yöntemi basit: parmağınızı 3-4 santim toprağa sokun, nem hissediyorsanız bekleyin. Yazın haftada bir, kışın üç haftada bir çoğu kurakçıl tür için yeterlidir.
- Toprağın üstünü kapatın. Çakıl, pomza ya da kuru ağaç kabuğu ile yapılan 1-2 santimlik bir örtü buharlaşmayı azaltır, sıcak günlerde kökü serin tutar. Bu tek hareket sulama aralığınızı belirgin biçimde uzatır.
- Gübreyi hafif tutun. Kurakçıl bitkiler zayıf topraklarda evrimleşmiştir. İlkbaharda ve yaz başında, tarifin yarısı dozunda sıvı gübre yeterli. Fazla besin, bitkiyi sulu ve gevşek büyümeye zorlar; o dokular hem kırılgan olur hem de daha çok su ister.
Sık yapılan hatalar
- Sevgiden fazla sulamak. Sararan, yumuşayan, şeffaflaşan yapraklar susuzluğun değil boğulmanın işaretidir. Susuz kalan sukulent buruşur ve kırışır; bu geri döndürülebilir bir durumdur.
- Drenaj deliği olmayan dekoratif kaplar. İçine doğrudan toprak koymak yerine, delikli bir plastik saksıyı kabın içine yerleştirin.
- Kışın da yaz gibi sulamak. Soğuk ve az ışıklı dönemde bitkinin metabolizması yavaşlar, su tüketimi düşer. Kış aylarında sulamayı yarıya, hatta üçte bire indirin.
- Yaprakların üstüne su püskürtmek. Sukulentlerde ve tüylü yapraklı türlerde göbekte kalan su leke ve çürüme yapar. Suyu toprağa verin.
- Çok büyük saksı kullanmak. Bitkiye göre geniş saksıda toprak uzun süre nemli kalır. Kök topundan 2-3 parmak büyük bir saksı yeterlidir.
- Kuraklığa dayanıklı ile bakımsızlığa dayanıklı sanmak. Bu bitkiler de solmuş yaprağın alınmasını, yılda bir toprak yenilenmesini ve zararlı kontrolünü ister. Özellikle unlu bit, sukulentlerin yaprak diplerinde kolayca yerleşir.
Şüphede kaldığınızda bir gün daha bekleyin. Az su isteyen bir bitki için gecikmiş sulama, erken sulamadan her zaman daha güvenlidir.