Ev Bahçesi Bütçesi ve Uygun Alışveriş İpuçları

Balkonda birkaç saksı domates yetiştirmek için servet harcamanız gerekmiyor. Yine de ilk sezonda çoğu kişi, aslında ihtiyacı olmayan aletlere ve gösterişli saksılara para verip asıl önemli kalemlerde (toprak, tohum, sulama düzeni) tasarrufa gidiyor. Oysa doğru olan tam tersi. Aşağıda, harcamalarınızı sezona yayarak ve öncelik sırasına koyarak nasıl daha az parayla daha verimli bir bahçe kuracağınızı adım adım anlatıyorum.

Bütçenizi Kurarken İzleyebileceğiniz Adımlar

Önce alanı ölçün, sonra alışverişe çıkın. Balkonunuzun kaç metrekare olduğunu, korkuluk yüksekliğini ve günde kaç saat güneş aldığını not edin. Bu üç bilgi, kaç saksıya ve hangi bitkilere para harcayacağınızı belirler. Gölgede kalan bir balkona domates fidesi almak, doğrudan çöpe atılmış para demektir; güneşlik ve gölgelik alanlara uygun bitki seçimi konusu tam da bu yüzden bütçe konusudur.
Harcamaları üç sepete ayırın. Kalıcı yatırımlar (saksı, el aleti, sulama kabı), sarf malzemeleri (toprak, tohum, gübre, kompost) ve isteğe bağlı olanlar (dekoratif kaplar, otomatik sulama, bitki etiketleri). İlk sezonda üçüncü sepete hiç dokunmayın. Bütçenin çoğunu ikinci sepete ayırın, çünkü verimi belirleyen kalem orasıdır.
Toprağa cimrilik etmeyin, saksıya edin. Kaliteli bir yetiştirme harcı ile ucuz bir torba toprak arasındaki fark, hasatta doğrudan görülür. Buna karşılık saksı, bitkinin umurunda olmayan bir ayrıntıdır. Yoğurt kovaları, 5 litrelik su bidonlarının alt kısmı, delinmiş plastik kasalar, hatta sağlam bez çantalar saksı olarak iş görür. Tek şart: dipte yeterli drenaj deliği açmak. Toprak seçimi rehberinde anlatılan karışım oranlarını öğrenirseniz, hazır harcı perlit, kum ve kendi kompostunuzla çoğaltıp maliyeti yarı yarıya düşürebilirsiniz.
Tohumu fideye tercih edin. Bir paket tohumun içinden onlarca bitki çıkar; aynı paranın karşılığı genellikle iki üç fidedir. Marul, roka, maydanoz, fasulye, soğan gibi türler tohumdan kolayca yetişir. Biber ve patlıcan gibi uzun süre tohum yastığı isteyen türlerde ise başlangıç için fide almak makul olabilir. Tohum paketlerinin üzerindeki ekim tarihine bakın; iki yıl öncesine ait paketler indirimde olsa bile çimlenme oranı düşer.
Sezon dışı alışverişin ritmini öğrenin. Bahçe malzemesi ucuz alışveriş yapmanın en pratik yolu, herkesin aldığı dönemde almamaktır. Saksı, toprak ve sulama ekipmanı fiyatları ilkbaharda tavan yapar; sonbahar sonu ve kış aylarında aynı ürünler raflarda bekler. Kışın alınan bir torba harç, mart ayında alınandan belirgin biçimde ucuza gelir. Bahar ve sonbahar takvimini önceden çıkarıp ihtiyaç listenizi sezon başlamadan tamamlayın.
Gübreyi mutfağınızdan çıkarın. Sebze kabukları, kahve telvesi, yumurta kabuğu ve kuru yapraklarla hazırlanan kompost, düzenli gübre masrafının büyük kısmını ortadan kaldırır. Küçük bir balkonda bile kapaklı bir kova ile solucan kompostu kurulabilir. Kompost hazırlamayı öğrenmek, ilk yıl biraz sabır ister ama sonraki her sezon size geri öder.
Alet sayısını üçle sınırlayın. Bir el küreği, bir budama makası ve bir sulama kabı. Bu üçünü ucuza değil, sağlam alın; paslanan bir makas iki sezonda değişir, iyi bir makas on yıl gider. Tırmık, çapa, dirgen gibi aletlerin balkonda karşılığı yoktur.
Suyu ve elektriği de bütçeye yazın. Doğru sulama tekniği yalnızca bitki sağlığı değil, fatura meselesidir. Sabah erken saatte, kökten ve yavaş sulama; buharlaşmayla kaybı azaltır. Az suyla yetişen türleri tercih ederseniz hem işiniz hem gideriniz azalır. Kapalı alanda bitki yetiştirmeyi düşünüyorsanız aydınlatma armatürünün günlük çalışma süresini baştan hesaplayın.
Takas ve paylaşımı hesaba katın. Bir paket tohumu tek başınıza bitiremezsiniz. Komşularınızla ya da yakın çevrenizden bahçeyle ilgilenen biriyle tohum bölüşmek, çeşit sayısını artırırken maliyeti bölmenin en kolay yolu. Aynı şey fazla gelen fideler ve çoğalttığınız sardunya, nane, tatlı patates gibi bitkiler için de geçerli.

Sık Yapılan Hatalar

Set halinde bahçe aleti almak. Kutunun içindeki sekiz parçanın altısı kutuda kalır. Tek tek, ihtiyaç doğdukça alın.
İlk sezonda çok çeşit denemek. On farklı tohumun sekizi başarısız olur ve hem para hem motivasyon gider. Üç dört türle başlamak, başlangıç rehberlerinde boşuna önerilmiyor.
Ucuz diye eski tohum almak. Çimlenmeyen tohum, en pahalı tohumdur.
Zararlı ilacını hazırda tutmamak ya da fazladan almak. Sorun çıkmadan kimyasal almayın; çoğu böcek problemi sabunlu su, neem yağı gibi basit yöntemlerle çözülür.
Dekoratif seramik saksıya yatırım yapmak. Ağırdır, kırılır, drenaj deliği çoğu zaman yetersizdir ve bitkiye hiçbir katkısı yoktur.
Toprağı her yıl sıfırdan almak. Kullanılmış harç, kompost ve biraz taze harçla canlandırılıp tekrar kullanılabilir.

Özet

Ekonomik bir balkon bahçesinin formülü basit: parayı toprağa ve tohuma verin, kaba ve alete vermeyin.